INCT MAGAZINE INTERVIEW.

Vier maal  per jaar bijzondere interviews. diepgravende achtergrond verhalen en alles over hot topics in uitgeefland. In nummer 2 van 2017 onder meer een groot interview met Steven Hond, uitgever van Uitgeverij Komma.

Het boek als kunstwerk

DOOR MARLOES DE MOOR

Geen kwantiteit, maar kwaliteit. Sommige uitgevers geven niet om bestsellers. Zij zien meer succes in exclusieve boeken. Niet zelden gaan die voor een paar duizend euro de toonbank over. Het is een trend: de limited editions, het luxe koffietafelboek. De keuze voor het luxesegment heeft een economische kant, maar liefde voor schoonheid is belangrijker.

‘U moet goed bedenken dat zonder snobisme geen cultuur mogelijk is. Als je er van de volledige Ter Braak drieduizend verkoopt dan zijn er 513 voor de geïnteresseerden, voor wie Ter Braak veel of iets betekent. De rest van de oplage staat bij mensen in de kast en wordt er nooit uitgehaald. Het is dankzij deze snobisten dat dit kan worden uitgegeven,’ zei Geert van Oorschot ooit over de populariteit van zijn goed verzorgde boeken.

Uitgeverij Van Oorschot besteedt al sinds jaar en dag veel aandacht aan de verzorging van het boek. De boeken zijn ingenaaid, bij voorkeur in linnen gebonden, voorzien van heldere typografie, verfijnd dundrukpapier en een leeslint. Paradepaardje is natuurlijk de 44 delen tellende Russische Bibliotheek, met gekalligrafeerde auteursnamen op het stofomslag, beschaafde kleurstellingen, mooie bandontwerpen en geraffineerde bandstempels. Een aantal delen kwam ook als goedkopere paperback op de markt, maar daarmee is de uitgeverij gestopt. Er was te weinig vraag naar: de luxere versie verkocht beter. Toch hoef je niet altijd uit te pakken met dundrukpapier, stofomslagen en leeslinten om begerenswaardige boeken te maken. De in 1955 begonnen pocketreeks De Zwarte Beertjes is vanwege de omslagontwerpen van Dick Bruna nog altijd zeer geliefd bij verzamelaars en boekenfans. Ook nieuwe uitgevers, zoals Koppernik, besteden graag veel aandacht aan het uiterlijk van hun boeken. Zo zijn de uitgaves van Koppernik stuk voor stuk ingetogen en fraai vormgegeven. Maar hoe mooi deze romans en poëziebundels soms ook kunnen zijn, ze zijn nog altijd betaalbaar.

Op een sokkel
Anders is dat met het kostbare en exclusieve boek dat de laatste jaren in opkomst is. Ook wel bekend als ‘koffietafelboek’, al zijn sommige zo luxe dat je ze haast op een sokkel in de kamer zou zetten. Het gaat om boeken op het gebied van kunst, design, architectuur, fotografie, natuur, muziek en koken. Vaak worden ze uitgebracht in duurdere, beperkte oplages om de exclusiviteit kracht bij te zetten.

Een opvallend succes werd de speciale uitgave van Rijks, Masters of the Golden Age, ontworpen door Marcel Wanders. Het is een prestigieus boek, bijna een kunstwerk. Mooi en luxe uitgevoerd met materialen als echt leer, high-end metaal, op maat gemaakt papier en bijzondere folietechnieken. In het boek wordt de collectie van de Eregalerij van het Rijksmuseum gepresenteerd. De ‘normale’ versie kost € 125, maar het boek is ook in een limited edition uitgebracht. Voor de eerste exemplaren moest € 6.500 worden betaald, daarna werd de prijs hoger. Boekhandelaren fronsten dan ook even hun wenkbrauwen toen Steven Hond, uitgever van Uitgeverij Komma, met dat imponerende boek op de proppen kwam. ‘Ze vonden het veel te duur. Daar is geen markt voor, dachten ze. De realiteit bleek anders te zijn. Het boek werd een ongelofelijk succes. We hebben natuurlijk veel publiciteit gehad, maar dat een boek over zeventiende-eeuwse kunst zo goed zou verkopen had ik ook niet verwacht. Binnen een jaar zijn we al uit de kosten.’ Inmiddels zijn er 20.000 exemplaren van Rijks verkocht. Van de speciale editie zijn er nu ruim 550 over de toonbank gegaan. ‘Ook vanuit het buitenland is er belangstelling voor. Het boek ligt inmiddels in de boekwinkel van het Louvre in Parijs,’ vertelt Hond.


Hij gelooft in het betere, exclusieve boek. ‘Ik denk dat mensen tegenwoordig makkelijker een duur, mooi boek kopen dan een goedkope pocket van € 14,95. Ze kopen dingen veel bewuster. Ik generaliseer natuurlijk, maar de tijd dat iedereen alles verzamelde en kasten vol boeken in huis had staan, is voorbij. Mensen maken hun huizen leger en willen kwaliteit hebben. Die trend is nu al goed zichtbaar.’

Hond maakt die bijzondere, exclusieve boeken ook graag omdat hij naar eigen zeggen ijdel is. ‘Ik steek mijn hoofd graag boven het maaiveld uit door mooie dingen te maken. Hierin kan ik mijn creativiteit en vakmanschap kwijt.’ Hond ging eerder failliet met een drukkerij. ‘En lekker failliet: het ging echt helemaal fout. “Hoe kan ik nu iets doen wat écht opvalt?” vroeg ik me af, toen ik iets nieuws wilde beginnen. Ik besloot een boek voor een belangrijke kunstcollectie te gaan ontwerpen. In toeval geloof ik niet, maar precies in diezelfde tijd ontmoette ik Wim Pijbes, destijds directeur van het Rijksmuseum. Hij zag wel wat in mijn idee en wilde graag een mooi boek met daarin de Eregalerij. Zo is het balletje gaan rollen. Marcel Wanders ontwierp het en daarna zijn we er de markt mee op gegaan.’

Een andere titel die het goed doet is Puurst van Jonnie Boer, waarin de topkok aan de hand van recepten laat zien hoe rijk Nederland is op culinair gebied. Puurst werd uitgeroepen tot beste chef-boek ter wereld. ‘Het is inmiddels een collectors item,’ vertelt Hond. Een(kook)boek als De Oosterscheldekreeft (€ 62,50), voorzien van juten omslag, met ruige Zeeuwse poëzie en informatie en anekdotes over kreeft, werd in een kleinere oplage van 2.500 uitgebracht. ‘Dat is natuurlijk echt een niche. Vandaar dat er slechts een beperkt aantal van op de markt hebben gebracht,’ zegt Hond.
‘Na het succes van Rijks is het makkelijker geworden om exclusieve boeken bij de boekhandels te krijgen. Er blijkt vraag naar te zijn,’ legt Hond uit.
Voor elke titel vormt hij een team met een ontwerper, redacteur, eindredacteur en beeldredacteur en zo nodig een grafisch bedrijf, een fotograaf, een tekstschrijver en soms zelfs een meubelmaker. Hond: ‘Ik vind het belangrijk om samen te werken met mensen die out of the box kunnen denken, die open staan voor nieuwe dingen. Zo ontwikkel ik nu het idee om een boek met een omslag van glas te maken. Dat is nooit eerder gedaan. Veel drukkerijen zeggen dat het niet kan. Ze vinden het te gevaarlijk, omdat het kan breken. Maar er zijn ook mensen die er juist een uitdaging in zien en wel in mijn idee willen investeren. Het kost tijd en geld, maar het levert je uiteindelijk wel iets bijzonders op.’

Voor het volledige artikel in inct magazine ga naar www.inct.nl